NIEUWS KLASSE(N)WATER


Schoolkantines liggen nog vol met snacks

Lespakket en ’coole’ wraps moeten smaakveranderen

door Kees de Vré

Zo’n 200.000 kinderen zijn de afgelopen weken begonnen aan hun middelbare-schooltijd. Nieuwe vrienden, nieuwe vakken, een totaal andere manier van leren en les krijgen, maar ook anders eten. Waar kinderen op de basisschool nog in de klas hun eigen trommeltje met boterhammen, melk en een appel gebruikten, is er nu een eigen kantine met een verleidelijk aanbod beschikbaar. Daar moet het trommeltje, dat in de brugklas nog vaak meegaat, opboksen tegen frituur en frisdranken, koek en snoep.

In veel gevallen verliest dat trommeltje de ongelijke strijd. Zeker in de hogere klassen is de omslag in het eetpatroon goed waar te nemen, zo bleek dit voorjaar uit een onderzoek van supermarktketen Albert Heijn. Terwijl bij leerlingen van de basisschool in grote meerderheid (80 procent) de ouders bepalen wat er gegeten wordt, is dat op de middelbare school geheel omgedraaid. Opvallend is dat fruit dan verdwijnt uit de topvijf van meegenomen producten. Middelbare scholieren nemen vooral brood mee van huis en de helft van hen koopt nog eens bij in de kantine, supermarkt of snackbar. Melk wordt ingeruild voor frisdrank en gefrituurde waren beleven, vooral na de brugklas, hoogtij (300 procent hogere consumptie).

Hoewel langzamerhand begint door te dringen dat gezonde voeding soms letterlijk van levensbelang is, naast voldoende beweging, ontbreekt dat besef in hoge mate in onze schoolkantines.

Nederland heeft ook geen Jamie Oliver die in Engeland zo veel stampei maakte dat premier Blair bijna onmiddellijk 400 miljoen euro ter beschikking stelde voor verbetering van de maaltijden in Britse schoolkantines. In Nederland wordt vooral naar frisdrank- en snoepautomaten en gefrituurde waar in kantines gewezen, maar ook naar de supermarkt en snackbar in de buurt van de school. Experts noemen scholen en hun omgeving obesogeen, dikmakend.

Een van die experts is Fannie de Boer, diëtiste en als voedingsdeskundige verbonden aan de Wageningen universiteit. Begin dit jaar presenteerde zij een studie naar het eten op school in een aantal Europese landen. „Tot 2000 mocht alles in schoolkantines. Er was geen enkele regel op dat gebied. De laatste jaren is men wel gaan nadenken en uitproberen. Plaatselijk zijn er initiatieven geweest van GGD’s en scholen, maar in de meeste kantines liggen de marsen nog gewoon op ooghoogte. Ook van voorlichting in lessen is nauwelijks sprake, terwijl dat voor de huidige jeugd, die amper weet dat voeding van de boer komt, zeer belangrijk is. Maar de discussie komt op gang en er worden projecten opgezet.’’

De Boer zou daar graag een regisseur bij zien die de vele partijen en hun uiteenlopende belangen met enige drang bij elkaar brengt. „De commerciële partijen, de voedingsindustrie en de cateraars, worden met fluwelen handschoenen aangepakt. Ik vind dat de overheid hier een taak heeft. De verleiding tot ongezond eten moet worden weggenomen. Zorg ervoor dat overal gezonde voeding in ruime mate voorhanden is.’’

Voorlopig is het niet zo ver. Minister Maria van der Hoeven van onderwijs geeft niet thuis. Zij vindt het een zaak van scholen en ouders. De bewindsvrouw liet vorig jaar in antwoord op vragen vanuit het parlement weten: „Mijn mening is: geen staatsgodsdienst, geen staatsopvoeding, geen staatseten’’. Landelijke aanpak voor het voortgezet onderwijs blijft daardoor beperkt tot een initiatief van het Voedingscentrum: De Gezonde Schoolkantine. Jeltje Snel, beleidsmedewerker van het Voedingscentrum, begeleidt dat project. „Schoolkantines waren wel erg ver doorgeschoten met het aanbieden van snacks, koeken en snoep. Basisvoeding als brood, kaas, fruit en water, was nauwelijks te krijgen. Dat komt deels doordat scholen hun kantine uitbesteden aan een cateraar. Dat is gemakkelijk. Een kantine runnen is een vak apart en er zijn steeds meer voorschriften – denk aan hygiëne – waaraan moet worden voldaan. In 2000 was 10 procent van de kantines uitbesteed, inmiddels is dat gestegen naar 30. Vanaf september 2004 draait het project De Gezonde Schoolkantine. Daarmee willen we samen met plaatselijke GGD’s en het NIGZ (Nationaal instituut voor gezondheidsbevordering en ziektepreventie) scholen helpen bij het inrichten van de schoolkantine volgens richtlijnen voor goede voeding en bovendien een lessenpakket aanbieden. De stelregel is dat driekwart van het aanbod uit basisvoeding zou moeten bestaan.

En dan bij voorkeur niet in de traditionele, door jongeren als saai ervaren vorm van boterhammen met kaas, maar bij voorbeeld in ’coole’ wraps met fruit, cheesedippers en stokbroodjes roerei. De overige kwart kan dan snoep en koek bevatten, maar dan wel de kleine portie. Dus geen kingsize-marsen. En in de frisdrankautomaat vooral de light-versie en ook water. Inmiddels hebben 600 van de 1200 middelbare-schoolvestigingen het pakket aangevraagd. Dat is een mooie score.’’

Snel is tien jaar bezig op dit terrein. Volgens haar gaat het langzaam de goede kant op, maar het probleem is toch de vrijblijvendheid van de deelnemers. ,,Wij kunnen niets afdwingen. Ik zie wel dat de commerciële partijen meedoen. Dat is verheugend, maar de richtlijnen worden niet altijd opgevolgd. Ik zou best landelijke regels willen op het gebied van een gezonde schoolomgeving en die laten controleren door de onderwijsinspectie.’’

Snel en andere deskundigen zien echter niets in verboden zoals die in buurlanden zijn uitgevaardigd. Zo worden in Frankrijk en België frisdrankautomaten uit scholen geweerd. ,,Als je met verboden komt gaan de leerlingen naar de supermarkt of snackbar’’, zegt Goof Buijs, coördinator van het programma school bij het NIGZ. Ook Buijs is al jaren met het onderwerp bezig en weet dat gedragsverandering wat voeding betreft uiterst moeizaam gaat.

,,Het is de realiteit. Maar ik geloof niet in dwang. Het werkt niet in een wereld met zo’n overdadig aanbod. Ik voel het meest voor overleg en overtuigen. Betrek leerlingen bij het bedenken van alternatieven. Laat leerlingen maar zien dat het ook anders kan, bied gezonde voeding aan, zeg erbij waarom ze dat beter kunnen eten dan snoep en frisdrank, maar laat aan henzelf de keuze. Maak hen verantwoordelijk voor de eigen daden. Gezondheid is iets wat erg leeft. Er is interesse in een planmatige aanpak en dan zijn schoolkantines een mooie plek om jongeren op dit onderwerp wegwijs te maken.’’

Dat we daarbij nog maar aan het begin van een ontwikkeling staan, is volgens Buijs goed te verklaren. ,,Scholen hebben zo veel op hun bord liggen: het onderwijs met zijn vele veranderingen zelf natuurlijk, maar ook veiligheid, integratie, dat soort onderwerpen staat in het brandpunt. Daar komt bij dat scholen verdienen aan het uitbesteden van hun kantine. Op automaten bij voorbeeld worden behoorlijke winsten gemaakt waarvan de school meeprofiteert. Dat maakt hen terughoudend voor een verandering.’’

Bron: www.Trouw.nl

Klasse water www.aquachain.nl

Aqua Chain Holland | Telefoon: (0416)349117 | Fax: (0416)339526 | E-mail:
Project | Waterkoeler | Bidon | Prijs | Informatie | AWCN | Partners | Nieuws | Reacties | Voordelen | Links | Vraag/antwoord | Downloads